
Kolka to nie tylko brzuch. Co naprawdę wiemy o płaczu niemowląt
Autor: Michał z otulacz.pl
Jest 18:40. Dziecko, które cały dzień było w porządku, nagle czerwienieje, podkurcza nóżki i krzyczy tak, jakby działa mu się krzywda. Babcia mówi: kolka, to brzuszek. Apteka ma na to całą półkę. A Ty, przy trzecim opakowaniu kropli, zaczynasz podejrzewać, że coś się tu nie zgadza.
Słusznie podejrzewasz. Kolka jest jednym z najczęstszych zjawisk pierwszych miesięcy życia i zarazem jednym z najgorzej rozumianych. Sama nazwa pochodzi od jelita grubego, co sugeruje, że wiadomo, gdzie leży problem. Tymczasem nie wiadomo.
Czym właściwie jest kolka
Kiedy mówimy „kolka”, mamy na myśli nieutulony płacz. To nie choroba, tylko opis zachowania: zdrowe dziecko płacze długo, często i bez widocznego powodu, a Ty nie potrafisz temu ani zapobiec, ani tego przerwać.
Przez lata lekarze posługiwali się regułą trójek: ponad 3 godziny płaczu dziennie, ponad 3 dni w tygodniu, przez ponad 3 tygodnie (spotkasz też wersję z jednym tygodniem). Kryteria rzymskie IV zrezygnowały z tej rachuby: mówią o nawracającym, przedłużającym się płaczu u dziecka poniżej 5. miesiąca życia, bez uchwytnej przyczyny, przy prawidłowym przybieraniu na wadze, bez gorączki i objawów choroby. Najnowsza wersja, Rzym V z 2026 roku, idzie dalej i proponuje nową nazwę: infant distress syndrome. Autorzy piszą, że słowo „kolka” sugeruje ból z jelita grubego, czego nigdy nie udowodniono. Liczy się cały obraz, a nie stoper.
Zwykle wygląda to tak:
- zaczyna się po kilku tygodniach życia,
- najgorzej jest późnym popołudniem i wieczorem,
- dziecko ma czerwoną twarz, zaciśnięte piąstki, podkurczone nóżki albo wygięte plecy,
- trudno je ukoić,
- poza napadami je, rośnie i wygląda zdrowo.
Szacunki są bardzo rozbieżne: od 10 do 40% niemowląt, zależnie od definicji. W dużej analizie dzienniczków rodziców kolkę miało 17-25% dzieci w pierwszych sześciu tygodniach, 11% w 8.-9. tygodniu i mniej niż 1% w 10.-12. tygodniu. Dotyczy tak samo chłopców i dziewczynek, dzieci karmionych piersią i butelką. Kolka nie wynika z tego, że coś robisz źle.
Dlaczego wszyscy myślą, że to brzuch
Bo tak to wygląda. Podkurczone nóżki, napięty brzuszek, gazy. Tyle że wygląd bywa mylący. Twórcy programu PURPLE, poświęconego prawidłowemu płaczowi niemowląt, wymieniają to wprost jako jego cechę: dziecko może wyglądać, jakby cierpiało, nawet jeśli nie cierpi.
Z gazami jest podobnie. Płaczące dziecko łyka więcej powietrza, więc ich nadmiar może być skutkiem długiego płaczu, a nie jego przyczyną. Argumentem są też krople na gazy: w nielicznych, małych badaniach simetikon nie działał lepiej niż placebo, a przegląd Cochrane nie znalazł dowodów na to, że pomaga przy kolce.
Jest jeszcze zegar. Dziecko je przez całą dobę, a płacze głównie wieczorem. Trudno to wytłumaczyć samym trawieniem.

Co może stać za kolką
Nikt nie zna przyczyny. Autorzy kryteriów Rzym V zaliczają ten stan do zaburzeń osi jelitowo-mózgowej i piszą, że prawdopodobnie składają się na niego czynniki jelitowe, neurologiczne i psychospołeczne. Tropów jest kilka i pewnie się uzupełniają.
- Niedojrzałe jelita. Badacze przyglądają się ruchom jelit, trawieniu i bakteriom jelitowym. Układ pokarmowy noworodka dopiero się uczy, ale żadna z tych teorii nie tłumaczy kolki w całości.
- Wrażliwość na pokarm. U części dzieci rolę może odgrywać alergia, np. na białko mleka krowiego. Zwykle towarzyszą jej wtedy inne objawy.
- Niedojrzały układ nerwowy. Noworodek potrafi zacząć płakać, ale nie umie jeszcze przestać. Po całym dniu wrażeń jego układ nerwowy może być po prostu przeciążony, a wieczorny płacz bywa ceną za nadmiar bodźców.
- Skrajny wariant normy. Większość niemowląt płacze w pierwszych tygodniach dużo, a potem coraz mniej. Jedne godzinę lub dwie dziennie, inne kilka godzin. Kolka może być górnym końcem tej samej krzywej, a nie osobnym zjawiskiem.
- Brakujący czwarty trymestr. Dr Harvey Karp uważa, że kolka ma mniej wspólnego z brzuchem, a więcej z tym, że dziecko straciło ruch, szum i ciasne objęcie, a nie umie się jeszcze uspokoić samo. To hipoteza, nie udowodniony fakt, ale tłumaczy, dlaczego wielu rodziców większą ulgę widzi przy chodzeniu z dzieckiem niż po kolejnej buteleczce. Więcej o tym w tekście o czwartym trymestrze.
Najrozsądniej myśleć o kolce jako o efekcie kilku nakładających się przyczyn, które u różnych dzieci składają się różnie. Dlatego jednemu pomaga spacer, drugiemu kąpiel, a trzeciemu tylko czas.
Co pomaga, a co głównie kosztuje
Nie ma metody, która działa na każde dziecko. Wytyczne są zgodne, że podstawą postępowania jest wykluczenie innych przyczyn, spokojne wyjaśnienie rodzicom, co się dzieje, i wsparcie ich w przetrwaniu tego okresu. Reszta wygląda tak:
- Simetikon, czyli krople na gazy. Cochrane nie znalazł dowodów na skuteczność. Brytyjska służba zdrowia NHS nie zaleca kropli na kolkę.
- Herbatki i krople ziołowe. Pojedyncze małe badania wypadły obiecująco, ale Cochrane uznał, że nie można ich polecić. Noworodkowi nie podawaj niczego ziołowego bez rozmowy z pediatrą. Dotyczy to także popularnych herbatek z kopru włoskiego.
- Probiotyk Lactobacillus reuteri DSM 17938. To najlepiej zbadana opcja. W analizie czterech najlepszych badań (345 dzieci) płacz skracał się średnio o około 25 minut na dobę po trzech tygodniach, a korzyść dotyczyła głównie dzieci karmionych piersią. Dla dzieci na mleku modyfikowanym danych jest za mało, największe badanie nie wykazało różnicy, a NHS probiotyków nie zaleca. Warto zapytać pediatrę, ale nie należy spodziewać się cudu.
- Dieta mamy i zmiana mleka. Cochrane nie mógł polecić żadnej interwencji dietetycznej, bo badania są małe i słabe. Nie przerywaj karmienia piersią i nie wycinaj całych grup produktów na własną rękę. Gdy obok płaczu pojawia się wysypka albo wymioty, może chodzić o alergię i to sprawa dla lekarza, tak samo jak ewentualna zmiana mleka modyfikowanego. Przy krwi w stolcu nie czekaj, tylko jedź od razu.
- Leki na refluks. Nie okazały się lepsze od placebo, a mogą mieć działania niepożądane. Nie podaje się ich „na kolkę”.
- Masaż, osteopatia, chiropraktyka. Wyniki są sprzeczne, a badania niskiej jakości. Delikatne głaskanie brzuszka nie zaszkodzi, jeśli dziecko to lubi. Z manipulacjami przy kręgosłupie noworodka nie eksperymentuj.
- Butelki antykolkowe. Tylko małe, słabe badania. Przy karmieniu warto za to trzymać dziecko bardziej pionowo i odbijać je po jedzeniu.
- Noszenie, kołysanie, szum, otulanie. Tanie i bezpieczne, jeśli trzymasz się zasad, i to właśnie one wielu rodzinom przynoszą ulgę. Równy spacer z dzieckiem może pomóc przerwać napad płaczu, w badaniach pomagało też ograniczanie bodźców, a przegląd z 2007 roku pokazał, że otulone dzieci rzadziej się wybudzają i śpią dłużej.
Co z tego wynika dla Ciebie
- Najpierw pokaż dziecko lekarzowi. Kolkę rozpoznaje się dopiero wtedy, gdy ktoś sprawdzi, że dziecko jest zdrowe. Zobacz też, kiedy płacz to sygnał do lekarza.
- Przestań szukać winy. Ani w swoim mleku, ani w swojej diecie. Kolka zdarza się też w bardzo spokojnych domach.
- Nie wykupuj apteki. Lepszą inwestycją są dwie godziny kogoś, kto przyjdzie i pozwoli Ci się przespać.
- Ułóż plan na wieczór. Gotowy znajdziesz w artykule „Dziecko płacze i nic nie pomaga”.
- Pomyśl o sobie. W medycznych omówieniach kolki wsparcie rodziców to główny element postępowania, a nie miły dodatek.
Kiedy to minie
Kolka mija. Zwykle do 3.-4. miesiąca życia, u części dzieci nieco później. To stan łagodny i przemijający, choć dla rodziców bywa jednym z najcięższych doświadczeń pierwszego roku. Jeśli objawy utrzymują się po czwartym miesiącu albo dziecko słabo przybiera na wadze, pokaż je lekarzowi.
Otulenie może pomóc dziecku uspokoić się i dłużej spać, a wyspany rodzic łatwiej przetrwa trudne tygodnie. Zajrzyj do sklepu i pamiętaj o zasadach: zawsze na plecach i tylko do pierwszych prób przekręcania się.
Źródła
- NHS: Colic
- nidirect: Infantile colic
- Johnson i wsp., Infantile Colic: Recognition and Treatment, American Family Physician 2015
- Wolke i wsp., przegląd czasu płaczu i częstości kolki, Journal of Pediatrics 2017
- Biagioli i wsp., Pain-relieving agents for infantile colic, Cochrane 2016
- Gordon i wsp., Dietary modifications for infantile colic, Cochrane 2018
- Probiotics for infantile colic, Australian Journal of General Practice 2022
- Porównanie interwencji przy kolce: przegląd przeglądów i wytycznych, BMJ Open 2020
- van Sleuwen i wsp., Swaddling: a systematic review, Pediatrics 2007
- Seattle Children’s: PURPLE crying
- University Hospitals: Colic
- Omówienie kryteriów Rzym V (Di Lorenzo, Saps i wsp., Gastroenterology 2026)
- Effectiveness of treatments for infantile colic: systematic review, BMJ 1998
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli stan dziecka Cię niepokoi, skontaktuj się z pediatrą.



